Ana Sayfa / Sağlık / Borderline

Borderline

Borderline (sınırda) kişilik bozukluğu (BPD); kişinin düşünme, algılama ve sosyal ilişki kurma gibi yeteneklerini etkileyen psikolojik bir rahatsızlıktır. Borderline rahatsızlığından muzdarip bir kişi çevresine karşı sert ve katı olabilir. Bu nedenle sosyal çevreye uyuşmayan davranışlar sergileyebilir. Sınırda kişilik bozukluğu rahatsızlığına yakalanmış kişi kendisini başarılı, güzel, zeki ve eğlenceli kısacası pozitif hissederken bir anda değişkenlik göstererek önemsiz, çirkin hissedebilir.

Borderline, kişinin sosyal ve kişisel çevresinde sürekli olarak bir anomali, problem ve insan ilişkilerinde özensizlik olarak kendisini gösterir. Genel olarak ergenlik döneminde ortaya çıksa da bazı nedenlere bağlı olarak yetişkinlik döneminde de ortaya çıkabilmektedir. Kısacası sınırda kişilik bozukluğu, genç erişkinlik dönemi adı verilen 19 – 34 yaş arası dönemde başlayan, kişilerle ilişkide ve duygularda tutarsızlık ile karakterize bir psikolojik rahatsızlıktır.

Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Depresyon veya bipolar kişilik bozukluğunu olan kişiler haftalar ve hatta aylarca aynı ruh halini sürdürürken borderline kişilik bozukluğuna yakalanan kişiler birkaç dakika, birkaç saat en fazla ise bir gün sürecek şekilde duygusal dalgalanmalar yaşamaktadır. Yoğun bir depresyonda iken sadece birkaç dakika içerisinde kaygı veya sinir krizine dönüşebilir. Rahatsızlanan kişiler kendine zarar verme, dürtüsel saldırganlık, alkol ve madde bağımlılığı gibi durumlara yatkınlık gösterir.

borderline-belirtileri
Borderline Belirtileri

1. Terk Edilme Korkusu

Sınırda kişilik bozukluğu teşhisi koyulmuş kişiler gerçek veya hayali olarak şiddetli şekilde terk edilme korkusu yaşarlar. Terk edilmek veya reddedilmek kişinin ruhsal durumunda ve davranışlarında çok köklü değişimlere neden olabilir.

Bu rahatsızlıktan mustarip kişiler “terk edilme” veya “ret edilme” durumlarının onları “kötü” olarak işaretlediğini inanmaktadır. Terk edilme ve yalnız kalmaktan o kadar çok korkar ve kaçınırlar ki kendine zarar verme ve hatta intihar gibi dürtüsel eylemler gerçekleştirebilirler.

2. İstikrarsız İlişkiler

Borderline rahatsızlığına yakalanan kişiler ilişkilerinde istikrarsız ve dalgalanmalıdırlar. Bu kişiler kişileri daha ilk tanışma anından itibaren potansiyel sevgili olarak görebilir ve kişiyi kendi gözünde putlaştırabilir. Hatta kişiye düşüncelerini zamanından önce paylaşma isteği duyabilirler.

Fakat ne kadar hızlı bağlanıp kişilere değer verseler de aynı hızda kişileri gözlerinde değersizleştirebilirler. Karşılarındaki kişinin onlara yeteri kadar ilgi göstermediği, ihtiyaçlarını karşılamadığı ve yanlarında olmadığını gördükleri anda hayatlarından çıkarabilirler. Bu rahatsızlıktan mustarip kişiler kısaca başkalarına dair fikirlerinde ani ve köklü değişiklikler yapabilirler. Sürekli bir uçtadırlar. Kişilerin en iyi destekçileri olabildikleri gibi en zalim ceza vericileri de olabilirler.

3. İstikrarsız Benlik

İstikrarsız benlik olarak adlandırılan, sürekli olarak keskin bir kimlik değişimi yaşayabilirler. Benlikleri, amaçları, değer verdikleri, hevesleri konusunda ani ve köklü değişiklikler yapabilirler. Hatta cinsel eğilimleri konusunda bile ani değişiklikler gözlemlenebilir. Bir anda zor durumda ve yardıma muhtaç durumda olabilecekleri gibi bir anda da intikam yeminleri eden kişilere dönebilirler.

4. İntihar Riski

Borderline kişilik bozukluğu gözlemlenen kişiler potansiyel olarak tehlikeye sahiptir. Kendisine veya çevresine zarar verecek oyunlar oynayabilir, sonrasını düşünmeden harcama yapabilir, sürekli ve ara vermeden yemek yiyebilir, uyuşturucu kişi zararlı maddeler kullanabilir, tanımadığı kişiler ile korunmasız olarak ilişkiye girebilir, trafik kuralları gibi toplumsal kuralları hiçe sayabilirler.

Ayrıca borderline rahatsızlığından mustarip kişilerde kendine zarar verme (kendini yakma, derisini kesme vs.) ve intihar teşebbüsü çok sık gözlemlenmektedir. Kendine zarar verme ve intihar genellikle kişinin terk edilme veya reddedilme durumuna karşı verdiği bir tepki olarak gözlemlenir. Bu kendine zarar verme genelde kişinin kendini kötü biri olarak görme durumuna inandığından dolayı suçluluk hissinin azalmasını sağlar.

5. Şiddetli Ruhsal Dalgalanmalar

Sınırda kişilik bozukluğu olan insanlar aşırı duygusal dalgalanmalar nedeniyle ilişkilerde başarısız olmaktadır. Gün içerisinde birkaç defa sinir krizi ve kaygı krizleri geçiriyorlar. Bu krizler kendisine stres yarattığını düşündüğü kişilere aşırı sert tepkiler olarak yansıyor.

6. Sürekli Boşluk Duygusu

Borderline’dan mustarip kişiler genellikle kronik boşluk duygusu ile karşı karşıya kalmaktadır. Kolayca sıkıldıktan ve dikkatleri dağıldığından dolayı sürekli olarak yeni yapılacak şeyler ararlar. Ayrıca öfkelerini uygun olmayacak şekilde ve hatta şiddet göstererek ifade edebilirler. Öfke kontrol problemleri vardır.

Ayrıca bu kişiler alaycı tavırlar ve sözlü patlamalar ile de sinirlerini gösterebilirler. Bu tarz sinir patlamaları daha yakın çevreleri olan anne, baba, kardeş ve sevgili gibi kişilere karşı ortaya çıkmaktadır.

7. Delilik Sınırındadır

Borderline
Borderline Hastaları Delilik Sınırındadır.

Aşırı stresli dönemlerde geçici olarak paranoya ve gerçeklikten kopuş gibi durumlar yaşayabilirler. Bu ataklar gerçek veya hayal arasında gidip gelmeleri ile daha da sıklaşabilir. Bu durum ve belirtileri genellikle geçici ve kısa sürelidir. Birkaç dakika ile birkaç saat arasında sürebilir. Krize neden olan kişinin yanına geri döndüğünü görmesi ve hissetmesi belirtilerin ortadan kalmasını sağlayabilir.

Borderline Testi

Borderline kişilik bozukluğu kadar karmaşık ve yıkıcı kişilik bozukluğu çok azdır. Borderline kısacası en tehlikeli ve en şiddetli kişilik bozukluklarından biridir diyebiliriz. Aşağıda verilen borderline testi dikkatlice okuyup “evet” cevap sayısı 5’i geçen kişilerde görülür. Bu test bilimsel bir test değildir ve gerçeği yansıtmamaktadır.

  • Gerçek terk edilme veya hayali bir terk edilmeden kaçınmak için aşırı derecede çaba göstermek.
  • Çevresinde yer alan kişileri bir anda putlaştırıp gözünde aşırı büyütmek veya aynı hızda bir anda gözden düşürüp değersiz görmek.
  • Kimlik kargaşası adı verilen benlik bozukluğu, kendini algılama da ve kültürel – ahlaki konularda anlık ve köklü değişiklikler.
  • Kendine zarar verme.
  • Sonunu düşünmeden ani kararlar ile hareket etme. (Ani ve aşırı para harcama, uyuşturucu ve alkol kullanma, toplumsal kuralları çiğneme, aşırı yemek yeme, tanımadığı kişiler ile korunmasız cinsel ilişki…)
  • İntihar girişimi.
  • Duygu durumunda ani ve aşırı dalgalanmalar. Saatler içerisinde tam zıt duygusal karakterlere bürünme.
  • Sürekli olarak boşlukta hissetme, kendine bir amaç bulamama ve hızlı dikkat dağınıklığı.
  • Öfke kontrol problemi.
  • Stres ile artan krizler.

Borderline Kişilik Bozukluğunun Sebebi Nedir?

Kişilik bozukluklarının genelinde olduğu gibi borderline kişilik bozukluğu da hem çevresel hem de genetik faktörlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Borderline sebebi konusunda yapılan araştırmalara göre; genetik faktörler, çevresel ve sosyal stres, çocukluk çağında ihmal, istismar veya ergenlik-yetişkinlik dönemi içerisinde yaşanan bir olay sonucunda ortaya çıktığı gözlemlenmiştir.

Şizofreni ve bipolar bozukluğa oranla daha az görülmektedir. Fakat yinede borderline kişilik bozukluğu olan kişi sayısı azımsanmayacak miktardadır. Amerika Birleşik Devletlerinde yaşayan insanların %2‘si bu rahatsızlıktan mustariptir.

Borderline’a kadınlar erkeklere oranla üç kat daha fazla yakalanmaktadır. Kadınlarda daha sık gözlemlenmesinin nedeni ise genetik ve hormonal nedenlere bağlıdır. Fakat çocukluk döneminde ensest veya taciz gibi durumlarda bu rahatsızlığı tetiklemektedir.

Bu alanda yapılan birçok bilimsel çalışma, çocukluk döneminde yaşanan istismar ve taciz olaylar ile borderline kişilik bozukluğu arasında ciddi bir bağlantı olduğunu ispatlamıştır. Bu rahatsızlığa sahip kişilerin birçoğu küçük yaşlarda istismar, taciz, ihmal veya ailesel ayrılık öyküleri olduğunu söylemiştir. Ayrıca anne ve babanın çocuklarına karşı uzak ve tutarsız davranışları da bu rahatsızlığın en büyük nedenlerinden bir tanesidir.

Ayrıca uzmanlar yaptıkları araştırmalar sonucunda sınırda kişilik bozukluğu olan kişilerin endişe ve ruh hallerini düzenleme konusunun kalıtsal problemlere bağlı olarak ortaya çıkabileceğini öne sürmüşlerdir. Bazı kişilerin kayıplara, ayrılıklara karşı daha savunmasız olabilecekleri ve daha fazla stres ile cevap verebileceklerini söylemişlerdir. İkiz çocuklar üzerinde yapılan araştırmalarda kişilik bozukluğunun kalıtsal bir ayağının olduğunu da doğrular niteliktedir. Çünkü duyguların düzenlenmesi, dürtülerin kontrol altına alınması, öfke kontrolü gibi durumlar beyinde belli alanlar tarafından düzenlenmektedir. Ayrıca serotonin, dopamin gibi hormonlarda bu düzenlemeye yardım etmektedir.

Borderline Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Borderline-Tedavisi
Borderline Tedavisi

Borderline kişilik bozukluğu tedavisi konusunda biyoloji ve psikoloji olarak bahsedebiliriz. Fakat zihinsel hastalıklardan bahsederken genellikle semptomların sadece çıkış ve tetikleyici noktalarına dikkat ediyoruz. Bu durumda ise en önemli nokta olan kişinin kişisel dünyasını ve sosyal çevre ile ilişkilerini hesaba katmayı ihmal ediyoruz. Hasta kişinin psikososyal ortamı da en az biyolojik ve psikolojik tedavisi kadar önemlidir. Günümüzde en çok kullanılan borderline kişilik bozukluğu tedavileri ise;

1. Psikoterapi

Kişilik bozukluğu tedavisinde insanların kafasında bazı şüpheler olsa da bir takım özel psikoterapi yöntemleri sınırda kişilik bozukluğundan mustarip kişiler tedavi edilebilmekte. Psikoterapiler bireysel olabildiği gibi grup çalışması şeklinde de olabilmekte. Tedavi süresi ise birkaç ay gibi kısa bir süre olabildiği gibi birkaç yılda sürebilir. Tedavi süresince hasta kişi benzersiz zorluklar ile karşılaşabilir.

Borderline tedavisinde yaşanan en büyük sıkıntı ise terk edilme korkusuna bağlı olarak ortaya çıkan korkunun dışa vurumu ile ilgilidir. Hasta kişi terapistin kendisini reddedeceği korkusu altına girerek terapisti reddedebilir. Çünkü bu hastalığa yakalanmış kişiler terapisti putlaştırabileceği gibi kolaylıkla silip atabilirler.

Psikoterapinin asıl amacı ise kişinin çevreye uyum sağlama yeteneğini arttırma, fevriliğini azaltma, benlik farkındalığını oluşturma, fiziksel ve fizyolojik sağlığını artırmadır.

2. Bilişsel Davranış Terapisi

Bilişsel davranış terapisi son yıllarda psikolojik bozukluklar için en çok kullanılan tedavi yöntemidir. Fakat terapötik ilişki geliştirme ve tedaviye uyum konusunda zorluklar nedeniyle borderline kişilik bozukluğu olan kişilerde başarı oranı diğer psikolojik rahatsızlıklara oranla düşüktür. Son yıllarda ortaya çıkan Diyalektik Davranış Terapisi adı verilen yeni bir psikolojik tedavi yöntemi ortaya çıkmıştır. Bu yöntem özellikle borderline kişilik bozukluğuna sahip kişilerin tedavisinde kullanılmaktadır. Tedavinin sonuçları ise gerçekten umut verici düzeydedir. Diyalektik davranış terapisi, bilişsel davranış terapisi temel alınarak ortaya koyulan ve gerçek ile duygusallık arasında değişime vurgu yapmaktadır. Tedavinin ilk ve asıl amacı ise kişinin olası “kendine zarar verme” durumunu ortadan kaldırmaktır.

3. Psikoterapik İlaç Kullanımı

Borderline kişilik bozukluğu tedavisinde tamamlayıcı olarak farmakoterapi kullanılmaktadır. Psikoterapik ilaç kullanımı kesinlikle hasta kişinin sosyal destek grubu ile yapılacak çalışmanın yerine koyulmamalıdır. İkisi de birbirinden bağımsız ve farklı durumları düzenleyen tedavilerdir.

Uzman doktorlar, hastayı tedavi ve teşhis sonrasında hastanın gösterdiği belirtilere göre en uygun ilaçları yazacaklardır. Psikoterapik ilaçlar genellikle hastanın hareketsel istikrarsızlığını, davranışsal kontrol eksikliğini, öfke kontrol problemini, dikkat dağınıklığını ve bilişsel güçlüklerini hafifletmek amaçlıdır.

Not: Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu Nedir Tedavisi Nasıldır başlıklı yazımız çeşitli kaynaklardan derlenerek yazılmış ve yayımlanmıştır. Doktor tavsiyesi yerini alması kesinlikle ve kesinlikle amaçlanmamıştır. Psikolojik rahatsızlıklar en az patolojik rahatsızlıklar kadar ciddiye alınmalıdır. Belli bir sağlık durumu hakkında kesin bilgi alabilmek adına lütfen sağlık uzmanına danışın.

“Borderline kişilik bozukluğu ne yazık ki çok iyi anlaşılmayan bir hastalıktır. Hastalığı yanlış anlayan, psikolog psikolog gezen ve hastalık hakkında kafası daha fazla karışan sonrasında ümitsizliğe kapılan insanlara sürekli rastlıyoruz.”

– Dolores Mosquera

Ayrıca bu yazılarımız ilginizi çekebilir:

Nöroloji neye bakar?

Bipolar bozukluğu olan kişilere nasıl davranılmalı

Bu Yazılar Da İlginizi Çekebilir

Anal Fissür (Makatta Çatlak) Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anal Fissür genelde basur ile oldukça karıştırılan ve benzer şikayetlere neden olan bir rahatsızlıktır. Önceleri …

7 Yorum

  1. Borderline nedir? sınırda kişilik bozukluğu nedir? sorularıma cevap oldugunuz için çok teşekkür ederim. Ödevim vardı ödevimi sizin sayenizde halletmiş oldum çok teşekkür ederim.

  2. Borderline gerçekten sıkıntılı bir hastalık. Borderline gibi başka psikolojik hastalık yazıları ne zaman gelecek?

    • Merhaba Rıdvan Bey. En kısa zamanda psikolojik rahatsızlıklara yönelik yeni yazılarımız eklenecektir. İlginiz için teşekkür ederiz.

  3. Bende de geçen ay teşhis koyuldu borderline. Lanet bir rahatsızlık gerçekten. Hayattan soğutuyor yaşama enerjimi alıyor. Ruhsal hastalıklar patolojik hastalıklardan kesinlikle daha kötü. Çünkü tedavisi daha Zor ve ilaç tedavisi kesin çözüm değil. Anksiyete bozukluğu da varmış bende. Bu konu ile ilgili de en yakın zamanda yazınızı bekliyorum.

  4. Borderline değil de aşırı depresyon nedeniyle psikiyatriste gittim. Bana prozac kullanmamı önerdi. Şuanda prozac kullanıyorum ama internette bu ilaç ilgili tam geniş bilgi bulamadım. Herkes kısa kısa bahsetmiş. Prozac ile ilgili ciddi ve en ufak ayrıntıya kadar anlatan bir yazı yazar mısınız

    • Merhaba. Prozac ile ilgili yazımız en kısa sürede gelecektir. Prozac ile ilgili yazımız eklendiği zaman size mail yoluyla ulaşarak haber vereceğiz. İlginiz ve yorumunuz için teşekkür ederiz. Geçmiş olsun.

  5. Borderline son zamanlarda her ergende bende var dediği bir hastalık. Ama çok zor evlerden ırak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir