Ana Sayfa / Sağlık / Ampute Ne Demek

Ampute Ne Demek

Ampute ne demek, başlıklı yazımızda sizlere ampute nedir, amputasyon nedir, amputasyon ne zaman yapılır, amputasyon nedenleri ve amputasyon sonrası bakım gibi konulara değineceğiz. Ampute ne demek kısaca cevaplamak gerekirse, ağır şekilde hasar görmüş ve fonksiyonunu kaybetmiş uzuvların tıbbi olarak kesilerek vücuttan uzaklaştırılması işlemidir.

Ampute Ne Demek

Ampute farklı nedenlere bağlı olarak dokunun beslenmesinin engellenmesi, hastalık taşıması veya fonksiyon kaybını arttıracak olan ekstremitelerin kemik ile beraber kesilerek vücuttan atılması işlemidir. Ampute etmek ve amputasyon aynı anlamı taşımaktadır. Bu nedenle ampute ne demek, ampute nedir ve amputasyon nedir sorularınızın cevabı aslında aynıdır.

Amputasyon Nedenleri

amputasyon-nedir
Ampute Ne Demek – Amputasyon Nedir – Amputasyon Nedenleri

Genellikle ampute etme işlemi damar hastalıkları, açık veya kapalı yaralanmalar veya kansere bağlı olarak yapılmaktadır. Fakat amputasyon nedenleri arasında en büyüğü kesinlikle damar tıkanıklığıdır. Genelde amputasyonların %90 gibi büyük bir çoğunluğu damar tıkanıklığı nedeniyle yapılmaktadır.

Travmanın nedenini ortadan kaldırmak adına yapılan tedavilerin başarısız olduğu veya hasta kişinin tedavi planına uygun olmadığı düşünüldüğünde ampütasyon yapılmaktadır. Ampütasyon gereken durumda ampütasyon yapılmazsa kangren ve enfeksiyon ilerleyerek hayati tehlike yaratmaktadır. Peki ampütasyon neden olan durumlar nelerdir?

  • Yaşanan Travmalar: İş kazası veya delici, kesici yaralanmalar ampütasyon ihtiyacına yol açabilir. Özellikle silah yaralanmaları bu konuda büyük tehlikedir.
  • Enfeksiyon Hastalıkları: Enfeksiyonlara bağlı olarak ampütasyon ihtiyacı ortaya çıkabilir. Özellikle gazlı kangren veya ağır doku harabiyeti oluştuğunda ampütasyon tek tedavi yöntemidir.
  • Tümörler: Kötü huylu tümörlerin tedavisi genellikle amputasyondur. Tümörün diğer doku, organ ve sistemlere yayılmaması adına gereklidir. İyi huylu tümörlerde ise amputasyon tedavisine çok nadir ihtiyaç duyulmaktadır.
  • Damar Hastalıkları: Yaşlı ve kilolu insanlarda meydana gelen damar tıkanıklıklarına bağlı olarak ampütasyon tedavisine ihtiyaç duyulabilmektedir. Ampütasyon en çok kullanıldığı hastalık budur. Genellikle çok yaşlı kişilerde uygulanmaktadır.
  • Trofik Bozuklukları: Omurilik kanserleri, omurilik kesileri, omurilik travmalarına bağlı olarak felçli ve his kaybı olan ekstremitelerde iyileşmeyen yaralar sonucunda ampütasyon ihtiyacı ortaya çıkabilir.
  • Doğuştan Özürler: Protez gibi cihazların kullanımını zorlaştıran ekstremiteler de ampütasyon yapılmaktadır.

Amputasyon Tipleri Nelerdir

1. Açık (Giyotin Tip) Amputasyon

Genellikle enfeksiyona bağlı olarak doğan amputasyon ihtiyacında kullanılan yöntemdir. Ampute edilen ekstremite, enfeksiyon ortadan kaldırılana kadar deri ile kapatılmaz. Bu nedenle açık amputasyon adı verilir. Enfeksiyon tamamen tedavi edilip ortadan kaldırıldıktan sonra üzeri deri ile kapatılır.

2. Kapalı (Flep Tip) Amputasyon

Amputasyon sonrasında bölgenin deri flebi ile kapatılmasından dolayı kapalı amputasyon denilmektedir. Eğer bölgede enfeksiyon yoksa bu tip amputasyon uygulanmaktadır.

Amputasyona Hazırlık

Amputasyon işlemi öncesinde doktor, hastanın genel sağlığını ve amputasyon planlanan uzvunu değerlendirmek zorundadır. Buradaki amaç amputasyon işlemine gerçekten ihtiyaç var mı, amputasyon yapılmadan ekstremitenin kurtarılabilip kurtarılamayacağının kesin kararını vermesidir. Bu değerlendirme sürecinde akıntı, koku, renk, kangren, enfeksiyon, ağrı, uzvun hareket yeteneği tam olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca dokudaki kan dolaşımını gözlemleyebilmek adına Doppler ve anjiografi gibi yöntemlere başvurulabilir.

Obezite, diyabet, yüksek tansiyon, böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği gibi hastalıklar ve var olan enfeksiyonlar amputasyon riskini ve amputasyon sonrasındaki komplikasyon riskini arttırmaktadır. Bu nedenle hazırlık döneminde doktor bu tarz hastalıkları tek tek değerlendirmektedir. Tüm bilgiler bir araya alınarak bu bilgilerin ışığında amputasyon seviyesine karar verilir.

Amputasyonda Ne Yapılır

Amputasyonda en büyük amaçlardan birisi işlev görebilecek canlı dokuların tamamını kurtarmak ve sadece hastalıklı bölümün kesilerek atılmasıdır. Hasta kişinin hızlı bir şekilde iyileşmesi ve hiç bir sorun yaşamadan protezler ile yeterli hareket olanağı sağlanması hedeflenir.

Amputasyon seviyesine tam olarak karar vermek ciddi deneyim ve bilgi gerektiren bir iştir. Çünkü minimum doku kesilmeli ve geride kalan dokunun tam olarak iyileşebilmesi gerekmektedir. Eğer hastalıklı doku kalırsa geride kalan doku iyileşmez ve bir amputasyon işlemine daha ihtiyaç duyulabilir. Buda kişilerin uzun süre boyunca hastaneye bağlı kalmasına ve daha birçok başka sorunun ortaya çıkmasına neden olabilir.

Amputasyon seviyesine tam olarak karar verildikten sonra kişiye uygun anestezi yapılır. Genellikle tercih edilen anestezi spinal veya epidural anestezidir. Doktor plana uygun şekilde kesiyi tamamlar. Kas, kemik, damar ve sinirleri keserek bağlar. Sonrasında doku içerisinde biriken kanı dışarı almaya yarayan bir boru koyarak cildi ve dokuları dikerek ameliyatı tamamlar.

Amputasyon Sonrası Bakım

amputasyon-nedenleri
Ampute Ne Demek – Amputasyon Sonrası Bakım – Amputasyon Nedenleri

Amputasyon işleminden sonra hasta, hastanede 5 ile 10 gün arasında daha kalır. Sonrasında herhangi bir problem yaşanmazsa kişi taburcu edilir ve gün aşırı pansumanları yapılır. Dokudaki kanı çekmesi için içeriye takılan boru ise ameliyatın ertesi gününde çıkarılır. Yaranın iyileşmesini doktor iki haftada bir hastayı görerek takip eder. Yaralı bölgenin tam olarak iyileşmesi ise amputasyonun büyüklüğüne göre 4 ile 8 hafta arasında sürmektedir. Amputasyon sonrası bakımı madde madde anlatmak gerekirse;

  • Yara ameliyat sonrasında kanama yönünden sürekli olarak kontrol edilir. Eğer kanama fazla ise 10 dakikaya bir yeni pansuman yapılarak kanamanın durması hedeflenir.
  • Hasta kişinin ameliyat sonrasında pozisyonu büyük önem taşır. Ameliyat sonrası ameliyat bölgesi 24 ile 48 saat arası yastık yardımı ile kalp seviyesinden yüksekte tutulmaya çalışılır.
  • Hastanın yapacağı egzersizler ameliyatı takip eden ikinci günden itibaren başlanmalıdır.
  • Ameliyat sonrasında enfeksiyon riskinden dolayı antibiyotik kullanımına başlanmalıdır.
  • Kişinin yaraları tam olarak iyileşene kadar yatak istirahati verilmelidir.
  • Hasta kişinin beslenmesi ve boşaltımına dikkat edilmesi gerekmektedir. Özellikle beslenme iyileşme sürecini direkt olarak etkilemektedir.
  • Ameliyat sonrasında hasta kişinin kesinlikle psikolojik destek alması gerekmektedir.
  • Amputasyon ameliyatı sonrasında psikolojik destek ile hasta ve hasta yakınları birlikte tedavi edilmelidir.

Amputasyon Sonrası Oluşabilecek Yan Etkiler

Bütün ameliyatlar belli bir risk taşımaktadır. Özellikle hastalığa eşlik eden hastalıkları olan, yaşlı olan veya obezite olan kişilerde amputasyon büyük riskleri olan bir ameliyattır. Cerrahi müdahale sonrasında enfeksiyon, kanama ve yaranın iyileşmemesi gibi durumlar gözlemlenebilir. Eklemlerin katılaşmasına bağlı olarak hareket kaybı da kalan dokuların iyileşmemesi de gözlemlenebilir. Kalan dokuların iyileşmediği durumlarda ise tekrar amputasyon ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Özellikle diz altı bölgeden yapılan amputasyonlarda yaranın iyileşmeme ihtimali ve ikinci bir amputasyon ihtiyacı doğma ihtimali %15’tir.

 

Bu Yazılar Da İlginizi Çekebilir

Anal Fissür (Makatta Çatlak) Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anal Fissür genelde basur ile oldukça karıştırılan ve benzer şikayetlere neden olan bir rahatsızlıktır. Önceleri …

3 Yorum

  1. Ampute ne demek ve ampute nedir sayenizde öğrendim

  2. Amputasyon neye göre belirleniyor neye göre ampute esiyolar neden kurtarmayı denemiyolar

  3. Ampute ne demek bilmeyen kaldı mı milli takımın başarılarından sonra

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir